Lidzbark sm@rt

Autor: Robert Kolatzek

Historia

Historia miasta

1000-1400

Do zdobycia okolicy przez Zakon Braci Domu Niemieckiego NMP w Jerozolimie zamieszkiwali ją Bartowie. Osada nazywała się Lecbark (po staroprusku) a po niemiecku nazywane było Heilsberg (co dosłownie znaczy "święta góra" ale pochodzi prawdopodobnie od "Heilfeier" - święta pogańskiego). 1241 wymienia się poraz je w dokumentach. 1273 plemiona pruskie poddają się po drugim powstaniu zakonowi, oddają wzgórze zamkowe i przenoszą osadę do Pilnika (po niemiecku "Neuhof" lub ze staropruskiego "Pilnigk").

1243 legat papieski Wilhelm z Modeny podzielił kraj zakonny na trzy diecezje, przy czym jedna trzecia przekazana została na uposażenie Biskupa i kapituły (tzw. dominium). W djecezji warmińskiej (po niemiecku "Ermland") w posiadanie biskupa przechodzą "komory" lidzbarska i fromborska.

12.08.1308 biskup Eberhard z Nysy nadaje Lidzbarkowi prawa miejskie na prawie chełmińskim. Od 1300 istnieje parafia, której pierwszym proboszczem jest Heymanus. Kościół ulokowany został na południe od rynku w zakolu rzeki Łyny.

Około 1357 istnieją mury obronne miasta. Dostęp do miasta prowadzi przez trzy bramy i jedną furtkę: Kościelną na południowym zachodzie, Wysoką (pozostał tylko barbakan) na północnym zachodzie, Zamkową na wschodzie i furtkę biskupią na południe od kościoła.

Mieszkańcy pochodzili głównie ze Śląska (dlatego nazywano dialekt lidzbarski "Breslauisch"). Handel, włókiennictwo (przetwarzanie uprawianego na tych ziemiach lnu), cegielnictwo i dwa folwarki miejskie poza jego granicami dawały mieszkańcom pracę i dostatek. Miasto posiada w pełni funkcjonujący wodociąg prowadzący wodę z Góry Okratowej do miasta oraz łaźnię miejską (przy ulicy zwanej łazienną - dziś Kasprowicza).

1350 biskup Jan z Miśni obiera lidzbarski zamek za rezydencję, którą ten pozostaje z małymi przerwami do końca XVIII w.

1400-1650

W roku 1410 biskup Warmiński (zgodnie z umową) w bitwie pod Grunwaldem po stronie Zakonu Krzyżackiego. Biskup Henryk IV. Vogelsang (Lidzbarczanin z pochodzenia) musi opuścić Warmię i rodzinne miasto. Wielki Mistrz Henryk z Plauen zajmuje zamek przez następne dwa lata (czy w nim naprawdę mieszkał nie wiemy). Podczas Wojny Głodowej król Polski oblega miasto, nie może go jednak zająć.

Po Wojnie Popiej pomiędzy biskupem - względnie kapitułą a królem Polski, podczas której ten ponownie próbuje zająć miasto (1478), kapituła odzyskuje prawo wyboru biskupa a Warmia staje się samorządną dzielnicą Polski.

1497 - wielki pożar niszczy wschodnią część miasta.

Między 1505-1510 Mikołaj Kopernik spędza w Lidzbarku na dworze swego wuja Biskupa Watzenrode z przerwami około 3 lat. Na lidzbarskim zamku powstaje tzw. Commentariolus z naukową hipotezą heliocentryzmu.

1520 oblegają wojska Wielkiego Mistrza Albrechta z Brandenburgii zamek i miasto. Jednak bez skutku: Ani próby dostania się do miasta za pomocą zamocowanych na pontonach wieżyczek ani ostrzał artyleryjski setkami kul nie przynosi rezultatu. Niektóre z nich można do dziś podziwiać na zachodniej ścianie Wysokiej Bramy.

Dzięki wsparciu biskupa powstaje w mieście w 1586 r.klasztor sióstr św. Katarzyny Męczennicy. (Do tego czasu zabudowania w mieście posiadać mogli tylko mieszkańcy. Ta nowa wówczas charytatywna organizacja była w czasach głodu i wojen religijnych z pewnością pośród mieszczan mile widziana. W ciągu ostatnich wieków prowadziły one sierocińce, lazarety i internaty.)

1650-1800

14. lutego 1656 stany warmińskie składają na lidzbarskim zamku Księciu Fryderykowi Wilhelmowi hołd, który będąc stronnikiem króla Szwecji w Drugiej Wojnie Północnej zajął Warmię i część Polski.

24/25.03.1698 spłonął ponownie kościół farny. Podczas restauracji budowli pokryto wieżę hełmem z potrójną latarnią.

W latach 1703-1704 Lidzbark gości ponownie Szwedów. Król Szwecji Karol XII obrał sobie lidzbarski zamek za rezydencję. Opuszczając miasto okradziono zamek wywożąc dwanaście pełnych wozów a w tym: bibliotekę (dziś dostępna w archiwach w Uppsala), poczet biskupów warmińskich oraz meble.

1772 - Warmia z Lidzbarkiem wcielone zostały do Prus. Parę lat później opuszcza również biskup Ignacy Krasicki zamek. Odtąd biskupi przenoszą swoję rezydencję do prężnie się rozwijającego Olsztyna.

1800-dziś

10 czewca 1807 - Wielka bitwa wojsk pruskich i rosyjskich z armią Napoleona Bonaparte na zachód od miasta (od wsi Ignalino do szańców znajdujących się obecnie na granicy miasta). Zwycięstwo Francuzów okupione jest tysiącami poległych i rannych.

1821-23 na życzenie króla Prus Fryderyka Wilhelma III. powstaje drewniany kościół ewangelicki dla nowo osiadłej ludności z protestanckich Prus (żołnierze i urzędnicy) według planów Karola Fryderyka Schinkela.

Opustoszały zamek podupada. Klasycystyczna przybudówka (tzw. zamek średni) zostaje rozebrany. Za zgodą mieszczan militarnie bezużyteczne średniowieczne bramy miejskie zostają sprzedane a potem rozebrane. Pozostał jedynie barbakan bramy zachodniej. Wzdłuż murów miejskich powstają zabudowania, później ciągi ulic Nowego Miasta. Podczas ćwiczeń wojskowych w pobliżu miasta w 1844 roku Król Fryderyk Wilhelm IV. odkrywa tę "malowniczą ruinę" (opustoszały zamek) i wysyła Ferdynanda von Quast do Lidzbarka. Ten rozpoczyna w 1857 roku prace konserwatorskie na lidzbarskim zamku i publikuje na jego temat "Denkmale der Baukunst in Preussen. Ermland".

Dnia 18. sierpnia 1913 Marszałek August von Mackensen - honorowy obywatel miasta - odkrywa na rynku pomnik husarza (w miejscu na którym do 1865 stał średniowieczny ratusz). Po (!) II Wojnie Światowej pomnik został zniszczony.

25. sierpnia - 3. września 1914 miasto zajmują wojska rosyjskie. Około 3000 poległych w okolicach miasta żołnierzy (Rosjan, Rumunów, Brytyjczyków, Francuzów, Włochów, Serbów oraz jeńców wojennych oraz uciekających z Wołynia niemców) zostało pochowanych w lesie na wschód od miasta. W pobliżu tego cmentarza mieszkali jeńcy wojenni, którzy stworzyli tam pomnik - piramidę.

16. grudnia 1930 otwarto radiową stację nadawczą zwaną Sender Heilsberg o mocy 60 kilowat (później 100 kilowat) na północny zachód od miasta.

Podczas procesji Bożego Ciała 27. maja 1937 naziści zakłócają nabożeństwo porywając szczególnie młodym uczestnikom "chorągwie" (katolicka młodzież zgromadzona w organizacjach kościelnych nie chciała dołączyć do organizacji młodzieżowych NSDAP). Gestapo zaaresztowało księży wikariuszów i parę chłopców. Tysiące mieszczan próbowało wymusić uwolnienie młodzieży, jednak bezskutecznie. Do miasta wkroczyły uzbrojone odziały organizacji nazistowskich. Wydane w Królewcu wyroki sądowe były bardzo niskie, sam fakt kończy jednak w miarę tolerancyjne podejście obu stron.

Am 31. stycznia 1945 wojska sowiecki zajmują miasto, okradają opustoszałe budynki, gwałcą i mordują. Za takie wyzwolenie postawiono im pomnik na miejscu byłego pomnika św. Jerzego koło szpitala.

Instrukcja obsługi

Jak mogę korzystać z tej aplikacji?

Ta strona powstała z myślą o przeglądarkach internetowych na telefonach komórkowych. Nowoczesne przeglądarki obsługują tzw. AppCache i potrafią udostępnić w ten sposób pobrane dane nawet bez dostępu do internetu. Takimi są standardowe przeglądarki Androida, WebOSa, iOSa jak i Firefox czy Chrome w wersjach z 2012. Niektóre funkcje działają tylko z dostępem do Internetu jak np. zewnętrzne linki czy przycisk "W GoogleMaps". Niektóre funkcje potrzebują dostępu do dokładnych danych lokalizacji użytkownika pobieranych z GPSa. Najlepiej działa na tzw. smartfonach z androidem (powyżej 2.2).

Struktura i obsługa

Początek czyli strona główna zawiera listę kategorii (Grupy obiektów) i inne strony z informacjami takimi jak ta. Klikając na zawartość listy strony głównej otworzy się strona obiektu z jego danymi.

Poprzednią stronę osiąga się przez przycisk Wróć na dole strony jak też przez przycisk powrotu w przeglądarce. Do strony głównej można dotrzeć przez przycisk Początek w listwie na dole.

Problemy z geolokalizacją

Jeśli komórka nie znajdzie lokalizacji o wymaganej dokładności, zobaczą Państwo ostrzeżenie. Proszę upewnić się, że GPS nie jest wyłączony, zamknąć to ostrzeżenie, odczekać chwilę (względnie wyjść na miejsce z dobrze widocznym niebem) i spróbować wywołać tę funkcję ponownie.

Orientacja w terenie

Wszystkie potrzebne dane zostały zapisane przez AppCache w tej przeglądarce. Niektóre funkcje potrzebują bezpośredniego dostępu do internetu przez sieć komórkową, która nie zawsze jest dostępna lub może być droga. Dla przykładu: Na dole znajdują się dwa przyciski, które pomagają zorientować się w terenie. "W nawigacji" może działać nawet i bez internetu - startuje program do nawigacji z lokalizacją celu. "W GoogleMaps" *prosi o dostęp i) czyta w przeglądarce lokalizację użytkownika z GPSa lub sieci i rysuje ją razem z lokalizacją celu na mapce z maps.google.com. Konieczne do tego są dokładne dane położenia (geolokalizacja) oraz dostęp do internetu. (Trójkąt z wykrzyknikiem wskazuje zawsze na konieczne połączenie z siecią i być może powstające przez to koszta.)

W nawigacji

W GoogleMaps

Gdzie jestem?

Bez pozycji z GPSa dane mogą być błędne